توضیحات جغرافیایی کربلا
شهر كربلا مدفن پاك امام حسين (ع)، دو فرزندشان، حضرت عباس(ع) و ياران پاكشان و محل وقوع واقعه خونين تاريخ تشيع مي باشد ، كربلا مركز استان كربلا بوده و در موقعيت جغرافيايي 32 درجه و 33 دقيقه تا 32 درجه و 39 دقيقه شمالي و 43 درجه و 57 دقيقه تا 44 درجه و 3 دقيقه شرقي قرار گرفته است . زاويه انحراف قبله آن 17 درجه است.
ارتفاع اين شهر بين 20 الي 45 متر از سطح دريا بوده و مرتفع ترين قسمت آن مربوط به فضاي اطراف حرمين مطهر و پست ترين قسمت آن قسمت شرقي شهر يعني جاده كربلا- طويریج كه نزديك به رودخانه فرات هست مي باشد. البته با حركت شهر به سمت جنوب غربي شهر نيز ارتفاع تا 50 متر از سطح دريا نيز ادامه خواهد داشت.
كربلا در 75 كيلومتري شمال غربي نجف و 80 كيلومتري جنوب غربي بغداد قرار گرفته است. فاصله آن تا شهر كاظمين 110 و تا شهر سامرا 220 كيلومتر مي باشد ، نزديكترين شهر مهم عراق به كربلا شهر حله مركز استان بابل است كه در 35 كيلومتري شرق شهر كربلا قرار دارد، در 35 كيلومتري شمال شرقي شهر كربلا شهر مسيب قرار دارد كه رودخانه فرات از آن رد مي شود و مرقد مطهر طفلان مسلم در آن قرار دارد.
در داخل شهر كربلا شاخه اي از رودخانه فرات به نام نهر حسينيه قرار دارد كه سبب آباداني و وجود نخلستان هاي متعدد در قسمت شمالي شهر كربلا گشته است ، كربلا از جنوب و غرب به بيابان هاي عراق مي رسد و در شمال غربي آن درياچه نمك الزازه قرار دارد.

سیر تاریخی کربلا
اين شهر تا سال 61 هجري قمري بياباني بوده است به نامهاي نينوا، غاضريه، و طف. اما بعد از سال 61 قمري و واقعه عاشورا، به تدريج مورد توجه شيعيان قرار گرفت و پس از ساخت گنبد و بارگاه براي آن شهدا، به يكي از مهمترین شهرهاي زيارتي جهان اسلام تبديل شد.
امام حسين در روز دوم محرم سال 61 ماهي همراه كاروانش به كربلا رسيد و پس از اطلاع از نام آن سرزمين فرمودند : « به خدا سوگند، اين زمين زمين كربلا است » سپس سپس گفت گريه نموده و فرمودند: " اين خاكي است كه جبرئيل از سوي پرودگار براي جدم، پيامبر خداآورده و گفته است كه حسين در آن خاك مدفون می شود.
بنا بر برخي روايات، امام حسين(ع) قسمتي از زمين كربلا را كه اكنون شامل مرقد شريفشان  و ساير شهداي كربلا مي شود، به شصت هزار درهم از اهل نينوا و غاضريه خريداري فرموده و با آنها شرط كرد كه مردم را براي زيارت قبرش راهنمايي كنند و از زائرين قبرش تا سه روز پذيرايي نمايند.

معني و اسامي كربلا
كربلا به معناي محلي است كه نزد خدا مقدس و مقرب است يا حرم خداست. وقتي سيدالشهدا به اين سرزمين رسيد پرسيد اين جه چه نام دارد؟ گفتند كربلا !چشمان آن حضرت پراز اشك شد و پيوسته مي فرمود :" اللهم اني اعوذبك من الكرب والبلاء" و يقين كردكه شهادتگاه خود و يارانش همين جاست و فرمود: اين جا سرزمين رنج و گرفتاري و بلاست اين جا محل فرود آمدن ما و جايگاه ريخته شدن خونهاي ماست.
در متون تاريخي ، اسامي گوناگوني براي كربلا ذكر شده است ، شامل : نينوا ، غاضريه ، طف ، عقربابل ، نواوويس، الروضه ، الحير و الحائر و....
علت تسميه اين منطقه به الحائر اين بوده است كه در دوران متوكل عباسي ، خليفه دستور داد كه قبر شريف امام حسين(ع) را به آب ببندند تا ويران گردد و هنگامي كه آب رودخانه را بدين سو سرازير كردند آب تا نزديك قبر رسيد و تنها گرداگرد آن را فرا گرفت و از همان زمان به نام (( الحائر = آب سرگردان )) ناميده شد.

• كربلا پس از شهادت امام حسين(ع)
پس از شهادت امام حسين(ع)، آنگاه كه دشمنان، ميدان جنگ را با بدن هاي مطهر شهيدان ترك كردند، طايفه بني اسد كه از محبان اهل بيت(ع) بودند، و مسكن آنان غاضريه بود، در ميدان حاضر شده و با راهنمايي امام سجاد(ع) شهدا را دفن كردند.
پس از آن به مرور زمان قبه و نشانگاهي براي قبر مطهر ساخته شد و به مرور زمان شيعيان و عاشقان اباعبدا... الحسين(ع) در اطراف قبر مطهر ساكن شدند و شهر كربلا ساخته شد، اگر چه در طول تاريخ عده اي از شيطان صفتان و خونخواران چون امويان، متوكل عباسي، وهابيون و بعثيون متعرض حرم شدند و به حرم مطهر جسارت نموده و كل حرم و يا بخش هايي از آن را تخريب نمودند اما با همت شيعيان و محبين اهلبيت(ع) اين حرم بازسازي و تعمير شد.

اكنون شهر را مي توان به دو قسمت تقسيم كرد :
1-    بافت قديمي كه شامل حرمين شريف امام حسين(ع) و حضرت عباس(ع) و محدوده اطراف آن به شعاع تقريبا 500 متر كه تقريبا به شكل بافت سنتي و قديمي مي باشد.
2-    بافت جديد: كه مناطق جديد سازتر مي باشد كه نسبت به حرم فاصله بيشتري داشته و منظم تر ساخته شده اند و بيشتر در قسمت جنوبي و غربي شهر مي باشند.

نقشه شهر کربلای معلی

جهت دریافت اصل نقشه با کیفیت عالی و به صورت PDF به قسمت نقشه های سایت مراجعه فرمایید.